Bos en beeld
Home
Over mij
Publicaties
Favoriete links
Werken op papier
Neem contact op
Guestbook
Publicaties

























VOOR PROFIJT EN GENOEGEN, DE GESCHIEDENIS VAN BOS EN LANDSCHAP VAN DE ZUIDWEST-VELUWE
Uitgeverij Matrijs i.s.m. de Stichting voor Heemkunde in de gemeente Renkum. Utrecht 2008.
ISBN 978 90 5345 359 9
432 pp., ruim 300 illustraties; fotografie Inge Diepen
€ 49,95, verkrijgbaar in de boekhandel en bij
www.matrijs.com
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dit boek biedt een boeiend en uitvoerig overzicht van meer dan tweeduizend jaar bos- en landschapshistorie van de Zuidwest-Veluwe. De ontwikkeling van de bosbouw en het beheer van het bos vormt de hoofdlijn, tegen de achtergronf van de sociale, economische en juridische ontwikkelingen, ook op Gelderse en landelijke schaal. Dit boek is gericht op de grote lezerskring van geïnteresseerden in bossen, bosbouw en natuur, landschap en (streek-) geschiedenis. Er is in dit werk gebruik gemaakt van nooit eerder gepubliceerde kaarten en van een schat aan kunstwerken die schilders en tekenaars al vanaf de zeventiende eeuw in dit mooie gebied hebben gemaakt. 


Inhoud

  1. Van landijs tot landbouw: het landschap en de prehistorie
  2. De heggen van heren, geestelijken en boeren: bezit, beheer en gebruik van het bos in de middeleeuwen
  3. De bosmeester en zijn heren: bestuur en beheer van de Oosterbeekse Heggen en de Moft (1543-1795)
  4. Van spitwerk tot houtverkoping: bosbouw en bosexploitatie door de Gelderse Rekenkamer
  5. Bossen voor gebruik en genoegen: landgoederen en bezit van geestelijke instellingen
  6. Boeren en jagers: over plaggen, weide en jacht
  7. Een woelige periode: bosbeheer en bosbouw inde Bataafs-Franse tijd (1795-1813)
  8. Een tijd van verandering: van domeinbos naar landgoed
  9. Van productiebos naar natuur: natuur- en landschapsbescherming in de twintigste eeuw  

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 




EEN NOTABEL DOMEIN, DE GESCHIEDENIS VAN HET NEDERRIJKSWALD
Uitgeverij Matrijs i.s.m. de Stichting Van Ploeg tot Heilig Landstichting, Utrecht 2003
ISBN 90 5345 229 x
272 pp., ca. 180 iilustraties; fotografie Inge Diepen
€ 29,95 Verkrijgbaar in de boekhandel en bij uitgeverij Matrijs
www.matrijs.com
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het Nederrijkswald is een uitgestrekt bosgebied ten zuiden en zuidoosten van NIjmegen. De heren van de Gelderse Rekenkamer noemden dit woud, waarover zij in de periode van 1559 tot 1795 het beheer voerden, een notabel domein. In de Middeleeuwen vormde het één geheel met het Duitse Reichswald, onder de naam Ketelwoud.
In het Nederrijkswald werd niet alleen hout gewonnen, maar het was ook weideterrein voor het vee van aangrenzende boeren, en jachtterrein voor adellijke lieden. Na 1640 heeft de Rekenkamer grote delen in erfpacht uitgegeven aan (vooral Nijmeegse) welgestelde families die hier ontginningsboerderijen stichtten. Na de Franse tijd is het gebied net als andere domeinbezittingen, verkocht. In de twintigste eeuw is het grootste deel van het vroegere Nederrrijkswald in bezit gekomen van natuurbeschemringsorganisaties, gemeenten en Staatsbosbeheer. 
In dit boek wordt van het Nederrijkswald de geschiedenis beschreven van de Romeinse tijd tot nu, op basis van veel archief- en literatuuronderzoek. De economische, sociale en juridische aspecten van de bosbouw, de ontginningen en de landgoederen komen uitvoerig aan de orde.


Inhoud:
n belangen: inleiding
  1. Een heilig woud: prehistorie en Romeinse tijd
  2. Een zwaar belast pandgoed: het Ketelwoud in de Middeleeuwen
  3. De heren van de Rekening: bestuur en beheer door de Gelderse Rekenkamer, 1559-1795
  4. Spitten, zaaien en planten: bosbeheer en bosbouw in de zestiende en zeventiende eeuw
  5. Kappen, weiden en sprokkelen: tegengestelde belangen
  6. Burgers en boeren: ontginningen en buitenplaatsen in het Nederrijkswald
  7. Van bosbouwdomein naar natuurterrein: het Nederrijkswald in de negentiende en twintigste eeuw
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Publicaties op het terrein van historische geografie en bos- en landschapsgeschiedenis  

  • De doorgaande hoeven in de zuidelijke Friese wouden, Landbouw­kun­dig Tijdschrift, 80 (1968) 98-103
  • Cultuurlandschapsvormen aan de westzijde van het Drents plateau, Gro­nin­gen 1970 (proefschrift)
  • Nederzetting, verkaveling en grondbezit, in: K. Bosje en J.J. Spahr van der Hoek (red.), Oldeberkoop, Wolvega 1972, 39-56
  • Over de historische geografie van Orvelte, in: Te keur voor Keuning, Groningen 1974,103-122
  • Het Drentse esdorp, Geografisch Tijdschrift, 9 (1975), 297-309 
  • Lijnen in het Drentse landschap, Maandblad Drenthe, 47 (1975) 147-152
  • Landschap en sociale geografie, Geografisch Tijdschrift, 11 (1977) 15-29
  • Landschap en omgeving in de schoolaardrijkskunde, Geogra­fisch Tijdschrift, 12 (1978) 1-15
  • (met J. Gersie) Landschapsecologie en milieukunde: pretenties en relaties, WLO-mededelingen, 10 (1983)2, 79-80
  • Ecological and Spatial Traditions in Geography and the Study of Envi­ron­mental Problems, GeoJournal, 11 (1985) 307-312
  • De ontwikkeling van het cultuurlandschap, in J. Heringa (red.), Geschie­­denis van Drenthe, Meppel 1985, 91-140
  • Aardrijkskunde en milieu-educatie tussen maatschappij- en natuuron­derwijs, Geografisch Tijdschrift, 20 (1986) 305-313
  • Brink en streek - heruitgave van Cultuurlandschapsvormen aan de west­zijde van het Drents plateau, Meppel 1989
  • Culturele geografie, milieukunde en milieugeografie, in: Liber Amico­rum Dr. H. Hack, Leeuwarden/Groningen 1990, 35-40



Co-auteur van: J. Barendsen et al., Van Heilig Woud tot Heilig Land, de geschiedenis van Heilig Landstichting en omgeving
Uitgeverij Matrijs, Utrecht 2000. 240 pp., € 24,95  Verkrijgbaar bij de boekhandel in bij uitgever www.matrijs.com 
  • Geologie en landschap van het Nederrijkswald, in: J. Barendsen et al.,Van Heilig Woud tot Heilig land, Utrecht 2000, 13-22 (met Dirk Janssen) Het Nederrijkswald, in: idem, 23-62 (met Dirk Janssen) Van ´De Ploeg´ tot Heilig Landstichting, in: idem, 63-80
  • Waldgraven, eekschillers, bezembinders en rekenmeesters, in: Nieuwe Wildernis, 2001, 6, 11-15
  • Drie boskaarten uit de zestiende eeuw, in: Groesbeeks Milieujournaal, 104 (2001), 11-15 
  • Ronselen voor de VOC, in: Nijmeegs Katern, 16 (2002) 50-54 
  • Een notabel domein; de geschiedenis van het Nederrijkswald, Matrijs, Utrecht 2003 (272 pp). 
  • De kadastrale gegevens van 1832 en hun plaats in de Nederlandse bosgeschiedenis, in: Klaas Bouwer, Jim van Laar en Frans Scholten (red.), Het bos in 1832. De betekenis van de eerste kadastrale gegevens, Nijmegen 2004, 5-16
  • Een belangenstrijd in het Nederrijkswald bij Nijmegen, in: Historisch-Geografisch Tijdschrift, 22 (2004) 50-57
  • (met H.W.K.Brinkhof) Grensoverschrijdend Ketelwald; de ontwikkeling van een bosgebied, in: Natuurhistorisch
  • Maandblad, 95 (2006), 105-110 
  • Adriaan de Beijer, secretaris en plantkundige, in: J.A.E. Kuys et al. (red.), Biografisch Woordenboek Gelderland, 5, Hilversum 2006, 19-21
  • Een bos van heren en boeren; het gebruik van het domein Nederrijkswald onder het beheer van de Gelderse Rekenkamer, in: Bijdragen en Mededelingen Gelre, 97 (2006) 155-179
  • Voor profijt en genoegen; de geschiedenis van bos en landschap van de Zuidwest-Veluwe. Matrijs, Utrecht 2008 (432 pp). 
  • Adriaan de Beijer (1773-1843), een Nijmeegse ambtenaar en plantkundige, in: Nijmeegs Katern, 23 (2009) 34-40
  • Project Heiderijk, artikel De Gelderlander 29 juni 2010 
  • Wallen in Gelderse archieven. Aanleg, functies en beheer van wallen in het Nederrijkswald en op de Zuidwestr-Veluwe. In: Henk Baas et al., Tot hier en niet verder. Historische wallen in het Nederlandse landschap. RCE publicatie, Amersfoort 2012, p. 144-156
  • Nieuwe wegen in het bos. Jaarboek voor Ecologische Geschiedenis, 2011
  • Nijmegen en het Wald, Jaarboek Numaga, 61 (2014), 107-126, 2014
  • Mest op straat. Stadsboeren en stadsboerderijen in Nederland. Het Nederlands Landschap, 34 (2016) nr. 2, 20-29
  • Koeien door de Burchtstraat. Stadsboerderijen in Nijmegen. Te verschijnen in: Jaarboek Numaga, 64 (2017)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Een verrukkelijk gezigt". Buitenplaatsen en boerderijen in de Meerwijk bij Nijmegen.  208 pp., full
colour, 
€ 34,95. Zie de website van uitgeverij Matrijs: www.matrijs.com






Dit boek biedt een uitgebreid  overzicht van de geschiedenis van de buurtschap de Meerwijk ten zuiden van Nijmegen.
Na inleidende hoofdstukken over het ontstaan van het landschap, de prehistorie en de middeleeuwen wordt de ontginning
van omstreeks 1650 beschreven. Welgestelde Nijmeegse families stichtten hier toen boerderijen en kleine buitenplaatsen
op in erfpacht genomen grond. Het gebied lag in het provinciale domeinbos Nederrijkswald (zie mijn
" Een notabel domein", 2003). Door verkoop en vererving kwamen hier in de achttiende en negentiende eeuw ook steeds
meer bezitters van buiten Nijmegen, ook uit de Hollandse steden, in bezit van een buitenplaats of hoeve. Zij genoten hier
als renteniers van de rust en het schilderachtige landschap.
Ook de landbouw, de bosbouw en de positie van de (meestal arme) boeren en arbeiders worden belicht. In de tweede helft
van de negentiende eeuw kwam de Meerwijk in trek bij toeristen en dagrecreanten; door de verbeterde verkeersverbindingen
ook steeds van verder weg. 's Zomers genoot men hier van de bossen, 's winters schaatste men op het meertje
van het landgoed de Watermeerwijk.  



Begin maart 2018 verschijnt: Klaas Bouwer, "Brakkenstein, een Nijmeegse buitenplaats" bij uitgeverij Valkhof Pers, Nijmegen

Ca. 200 pp., full colour, gebonden, meer dan 100 illustraties. Prijs: 24,95 euro.

In dit boek wordt de geschiedenis van de buitenplaats Brakkenstein, vanaf de 16de eeuw tot nu, beschreven.
Een groot deel van de inhoud gaat over Nijmeegse families, zoals de familie Tulleken en Jurgens,  die dit landgoed in de loop
der tijd in bezit hebben gehad. Gebruik is gemaakt van tot nu toe onbekend materiaal uit een aantal familiearchieven.
U kunt zich inschrijven voor dit boek bij mij: k.bouwer7@gmail.com. U krijgt dan een bericht zogauw het is verschenen.


 

Lezingen:        
In overleg kan ik een power-point presentatie verzorgen over de thema´s van de drie door mij sinds 1997  samengestelde boeken:
1. De geschiedenis van het Nederrijkswald
2. De geschiedenis van bossen en landgoederen van de Zuidwest-Veluwe. 
3. "Een verrukkelijk gezigt"; buitenplaatsen en boerderijen in de Meerwijk bij Nijmegen
4. Vol en vuil: het leefmlieu van de Nijmeegse binnenstad, 1230-1960
5. Stadsboerderijen in Nederland

 


HomeOver mijPublicatiesFavoriete linksWerken op papierNeem contact opGuestbook